منگنز و کبالت: دو عنصر کم‌مصرف با اثری بزرگ
منگنز موتور فتوسنتز است و کبالت شریک پنهان تثبیت نیتروژن در بقولات. این یادداشت نشان می‌دهد چرا مقدار کم این عناصر می‌تواند تفاوتی بزرگ در عملکرد بسازد.
در برنامهٔ تغذیهٔ گیاه، عناصر کم‌مصرف معمولاً آخرین چیزی‌اند که به آن‌ها توجه می‌شود. منگنز و کبالت دو نمونهٔ روشن‌اند از عناصری که نیاز گیاه به آن‌ها اندک است، اما نبودشان کل سیستم را از کار می‌اندازد.
منگنز؛ موتور فتوسنتز
منگنز در مرکز تجزیهٔ آب در فتوسیستم II نقش دارد. یعنی بدون آن، اولین گام فتوسنتز مختل می‌شود. این عنصر چندین آنزیم مؤثر در متابولیسم نیتروژن، ساخت لیگنین و دفاع گیاه در برابر تنش را هم فعال می‌کند.
کمبود منگنز کجا رخ می‌دهد؟
- خاک‌های قلیایی و آهکی با pH بالا
- خاک‌های پرماده‌آلی و خاک‌های شنی شسته‌شده
- خاک‌های پرتهویه و خشک، که منگنز در آن‌ها اکسید و نامحلول می‌شود
نشانه‌ها
زردی بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان و میانی، با نوارهای سبز نسبتاً پهن در امتداد رگبرگ‌ها، و گاهی لکه‌های ریز نکروزه. در غلات، به‌ویژه جو و یولاف، لکه‌های خاکستری روی برگ دیده می‌شود. در سویا و مرکبات هم زردی بین رگبرگی مشخص است.
سولفات منگنز؛ منبع رایج
سولفات منگنز به‌سرعت در آب حل می‌شود و برای محلول‌پاشی بسیار مناسب است. در خاک‌های قلیایی، خاک‌کاربرد آن ممکن است به‌سرعت غیرفعال شود، پس محلول‌پاشی یا مصرف نواری در کنار ردیف کاشت معمولاً کارایی بیشتری دارد. سولفات منگنز در صنعت خوراک دام و طیور هم کاربرد گسترده‌ای دارد، به‌ویژه برای رشد استخوان و کیفیت پوستهٔ تخم‌مرغ.
کبالت؛ شریک پنهان تثبیت نیتروژن
کبالت برای خود گیاه عنصری ضروری محسوب نمی‌شود. اما برای باکتری‌های ریزوبیوم که در گرهک ریشهٔ بقولات نیتروژن هوا را تثبیت می‌کنند، حیاتی است. این باکتری‌ها برای ساخت کوبالامین (ویتامین B12) و آنزیم‌های وابسته به آن به کبالت نیاز دارند. بنابراین در خاک‌های فقیر از کبالت، یونجه، سویا، نخود و لوبیا ممکن است با وجود گره‌بندی، نیتروژن کمتری تثبیت کنند.
کبالت در دامپروری
میکروب‌های شکمبهٔ گاو، گوسفند و بز با کبالت جیره، ویتامین B12 می‌سازند. کمبود کبالت در جیرهٔ نشخوارکنندگان به کاهش اشتها، لاغری و افت تولید منجر می‌شود. به همین دلیل سولفات کبالت در مقادیر بسیار کم، جزو اجزای مکمل‌های معدنی و پرمیکس‌هاست.
روش‌های مصرف در زراعت
- تیمار بذر بقولات همراه با مایه‌تلقیح، با رعایت سازگاری
- محلول‌پاشی یا خاک‌کاربرد در مقادیر بسیار کم
- به‌عنوان جزئی از فرمول کودهای ریزمغذی
هشدار مهم: مقدار کم، دقت زیاد
فاصلهٔ میان مقدار مفید و مقدار زیان‌آور در هر دو عنصر، به‌ویژه کبالت، کم است. مصرف بیش از حد منگنز می‌تواند جذب آهن را مختل کند و در خاک‌های اسیدی به مسمومیت منگنز بینجامد. کبالت هم برای گیاه و دام در مقادیر زیاد سمی است. سولفات کبالت ماده‌ای تخصصی است و فقط با تجهیزات حفاظت فردی و طبق برگهٔ ایمنی جابه‌جا می‌شود. مقدار مصرف هر دو عنصر را فقط بر اساس آزمون خاک، تجزیهٔ برگ یا توصیهٔ متخصص تغذیهٔ دام تعیین کنید.
جمع‌بندی برای برنامهٔ تغذیه
در خاک‌های آهکی، منگنز را بیشتر از راه محلول‌پاشی و در مراحل رشد فعال تأمین کنید. کبالت را بیشتر به‌عنوان بخشی از برنامهٔ بقولات و جیرهٔ دام ببینید. پایش منظم خاک و برگ و ثبت نتایج سال‌به‌سال، دقیق‌ترین راهنمای تصمیم‌گیری برای این دو عنصر است.
تأمین از تولیدکننده
پرشین سولفات تولیدکنندهٔ سولفات مس، روی، منگنز، آهن، آمونیوم و کبالت است. امکان ارسال نمونه وجود دارد و مشخصات دقیق هر محموله با برگهٔ آنالیز ارائه می‌شود. برای استعلام قیمت با شماره‌های ۰۹۱۲۸۰۲۰۱۶۰ و ۰۲۱-۵۵۴۳۰۴۱۴ تماس بگیرید یا فرم استعلام را تکمیل کنید.
نظرات
0هنوز نظری ثبت نشده است.