سولفات آمونیوم: نیتروژن و گوگرد در یک کود

وقتی صحبت از کود نیتروژنه می‌شود، بیشتر کشاورزان به اوره فکر می‌کنند. اما سولفات آمونیوم مزیت‌هایی دارد که در خاک‌های ایران آن را به انتخابی هوشمندانه تبدیل می‌کند. مهم‌ترینش رساندن هم‌زمان نیتروژن و گوگرد است.

ترکیب و ویژگی‌ها

سولفات آمونیوم با فرمول (NH₄)₂SO₄ از نظر استوکیومتری حدود ۲۱ درصد نیتروژن و ۲۴ درصد گوگرد دارد. نیتروژن آن به فرم آمونیومی و گوگرد آن به فرم سولفاتی است که گیاه مستقیم جذب می‌کند. ظاهرش کریستال یا گرانول سفید است و به‌خوبی در آب حل می‌شود.

چرا گوگرد مهم است؟

گوگرد جزو ساختار اسیدهای آمینهٔ سیستئین و متیونین است و در ساخت پروتئین، کلروفیل و ترکیبات معطر گیاه نقش دارد. نیاز برخی گیاهان به گوگرد بالاست:

• کلزا و گیاهان روغنی: کمبود گوگرد مستقیماً عملکرد دانه و درصد روغن را کاهش می‌دهد.
• تیرهٔ کلم (کلم، گل‌کلم، کلم بروکلی): گوگرد در ساخت ترکیبات طعم‌دهنده نقش دارد.
• پیاز و سیر: تندی و ماندگاری محصول به گوگرد کافی وابسته است.
• غلات و حبوبات: کیفیت پروتئین دانه با تأمین گوگرد بهتر می‌شود.

کمبود گوگرد شبیه کمبود نیتروژن است، با یک تفاوت مهم: زردی ابتدا در برگ‌های جوان دیده می‌شود.

مزیت در خاک‌های قلیایی

نیتروژن آمونیومی در خاک طی فرایند نیتریفیکاسیون به نیترات تبدیل می‌شود و در این مسیر یون هیدروژن آزاد می‌کند. نتیجه، اثر اسیدی‌کنندگی ملایم در محدودهٔ ریشه است. در خاک‌های آهکی و قلیایی ایران، همین اثر می‌تواند به جذب بهتر ریزمغذی‌هایی مانند آهن، روی و منگنز کمک کند. البته در خاک‌های اسیدی، این ویژگی باید با آهک‌دهی مدیریت شود.

سولفات آمونیوم یا اوره؟

• اوره نیتروژن بیشتری در هر کیلوگرم دارد و برای تأمین نیتروژن خالص اقتصادی‌تر است.
• سولفات آمونیوم گوگرد هم می‌دهد، جذب رطوبت کمتری از برخی کودهای نیتروژنه دارد و هدررفت نیتروژن به شکل آمونیاک در آن، به‌ویژه در مقایسه با اوره پخش‌شده روی سطح، کمتر است. با این حال در خاک‌های بسیار آهکی، مدیریت درست پخش و اختلاط با خاک همچنان مهم است.
• در عمل، بسیاری از برنامه‌های تغذیه‌ای این دو را در کنار هم به کار می‌برند تا نیتروژن و گوگرد متعادل تأمین شود.

روش‌های مصرف

کود پایه و سرک

پیش از کاشت با خاک مخلوط می‌شود یا در مراحل رشد به‌صورت سرک پخش می‌شود. پس از پخش سطحی، آبیاری یا اختلاط با خاک هدررفت را کم می‌کند.

کودآبیاری

به دلیل انحلال خوب، در سیستم‌های آبیاری تحت فشار هم قابل استفاده است. در مخزن کود، از اختلاط مستقیم با کودهای کلسیم‌دار پرهیز کنید تا سولفات کلسیم رسوب نکند.

مادهٔ اولیهٔ کود مخلوط

سولفات آمونیوم یکی از اجزای رایج کودهای NPK و کودهای مخلوط است. همچنین در محلول‌های سم‌پاشی برخی علف‌کش‌ها، برای خنثی‌کردن اثر کاتیون‌های آب سخت به کار می‌رود.

نکات نگهداری

در جای خشک و بستهٔ دربسته نگهداری شود. از اختلاط با آهک یا کودهای قلیایی خودداری کنید، چون آمونیاک آزاد می‌شود و نیتروژن هدر می‌رود. مقدار مصرف را بر اساس آزمون خاک، نیاز گیاه و توصیهٔ کارشناس تعیین کنید.

تأمین از تولیدکننده

پرشین سولفات تولیدکنندهٔ سولفات مس، روی، منگنز، آهن، آمونیوم و کبالت است. امکان ارسال نمونه وجود دارد و مشخصات دقیق هر محموله با برگهٔ آنالیز ارائه می‌شود. برای استعلام قیمت با شماره‌های ۰۹۱۲۸۰۲۰۱۶۰ و ۰۲۱-۵۵۴۳۰۴۱۴ تماس بگیرید یا فرم استعلام را تکمیل کنید.