کمبود روی در خاک‌های آهکی: چرا سولفات روی کلید عملکرد مزرعه است
بخش بزرگی از خاک‌های کشاورزی ایران آهکی و قلیایی‌اند و همین، روی را از دسترس گیاه دور می‌کند. در این یادداشت می‌خوانید کمبود روی چطور شناخته می‌شود و سولفات روی چطور و کجا بیشترین اثر را دارد.
بخش بزرگی از اراضی کشاورزی ایران خاک آهکی و pH بالا دارد. در چنین خاکی، کشاورز ممکن است همهٔ کودهای اصلی را به‌موقع بدهد و باز هم عملکرد مزرعه از انتظار کمتر باشد. یکی از رایج‌ترین دلایل این فاصله، کمبود پنهان عنصر روی است.
روی؛ عنصری کم‌مصرف با نقشی بزرگ
روی (Zn) از عناصر کم‌مصرف است و گیاه فقط به مقدار اندکی از آن نیاز دارد. اما همین مقدار اندک در ساخت و فعالیت ده‌ها آنزیم، تولید هورمون رشد اکسین، سنتز پروتئین و تشکیل دانه‌گرده نقش دارد. وقتی روی کم باشد، گیاه نمی‌تواند پتانسیل ژنتیکی‌اش را نشان دهد، حتی اگر نیتروژن، فسفر و آب کافی در اختیار داشته باشد.
چرا خاک‌های آهکی کمبود روی دارند؟
در pH بالا، روی به ترکیباتی با حلالیت کم تبدیل می‌شود و گیاه به‌سختی جذبش می‌کند. بنابراین ممکن است مقدار کل روی خاک کم نباشد، اما بخش قابل جذب آن ناچیز باشد. چند عامل دیگر هم مشکل را تشدید می‌کنند:
- ماده‌آلی کم خاک
- مصرف زیاد و نامتعادل کودهای فسفاته
- خاک‌های سرد و مرطوب اوایل فصل که رشد ریشه را کند می‌کنند
- تسطیح اراضی و برداشته‌شدن خاک سطحی
نشانه‌های کمبود روی
در درختان میوه
برگ‌های کوچک و باریک که در انتهای شاخه به شکل «روزت» جمع می‌شوند، کوتاه‌شدن میان‌گره‌ها، کاهش گل‌دهی و ریزی میوه.
در غلات
در ذرت، نوارهای روشن یا سفیدرنگ دو طرف رگبرگ میانی دیده می‌شود. در گندم، لکه‌های کم‌رنگ، توقف رشد و پنجه‌زنی ضعیف از نشانه‌هاست.
در برنج
لکه‌های قهوه‌ای روی برگ‌های پایینی چند هفته پس از نشاکاری و رشد نامنظم مزرعه.
این علائم ممکن است با کمبود عناصر دیگر اشتباه شوند. برای تشخیص قطعی، آزمون خاک (روش DTPA) و تجزیهٔ برگ توصیه می‌شود.
چرا سولفات روی؟
سولفات روی رایج‌ترین و اقتصادی‌ترین منبع روی در کشاورزی است. به‌خوبی در آب حل می‌شود، هم در خاک و هم در محلول‌پاشی کاربرد دارد و همراه روی، گوگرد سولفاتی هم به گیاه می‌دهد. دو فرم رایج دارد:
- مونوهیدرات (یک‌آبه): آب تبلور کمتر و در نتیجه روی بیشتر در هر کیلوگرم؛ مناسب مخلوط‌کردن با کودهای دیگر و خاک‌کاربرد.
- هپتاهیدرات (هفت‌آبه): کریستالی و با انحلال سریع؛ معمولاً برای محلول‌پاشی و کودآبیاری انتخاب می‌شود.
روش‌های مصرف
خاک‌کاربرد
پخش پیش از کاشت و مخلوط‌کردن با خاک، به‌ویژه برای غلات، اثری ماندگارتر دارد. در باغ‌ها، مصرف موضعی در محدودهٔ سایه‌انداز درخت همراه کود دامی پوسیده رایج است.
محلول‌پاشی
سریع‌ترین راه رساندن روی به گیاه است. زمان‌بندی و غلظت باید بر اساس نوع گیاه و توصیهٔ کارشناس تعیین شود. محلول‌پاشی در ساعات خنک روز، خطر سوختگی برگ را کم می‌کند.
کودآبیاری
در سیستم‌های تحت فشار، سولفات روی محلول را می‌توان همراه آب آبیاری تزریق کرد. پیش از اختلاط با کودهای فسفاته، آزمون سازگاری در ظرف (جار تست) انجام دهید تا رسوب ایجاد نشود.
اندازه نگه دارید
بیش‌مصرفی روی هم مشکل‌ساز است و ممکن است جذب عناصری مانند آهن و مس را مختل کند. مقدار مصرف را همیشه بر اساس نتیجهٔ آزمون خاک یا برگ و توصیهٔ کارشناس کشاورزی تعیین کنید. در خاک‌های آهکی، روی اغلب کم نیست، بلکه در دسترس نیست. سولفات روی، اگر با فرم مناسب، در زمان درست و به روش صحیح مصرف شود، یکی از کم‌هزینه‌ترین راه‌ها برای برداشتن این گلوگاه پنهان است.
تأمین از تولیدکننده
پرشین سولفات تولیدکنندهٔ سولفات مس، روی، منگنز، آهن، آمونیوم و کبالت است. امکان ارسال نمونه وجود دارد و مشخصات دقیق هر محموله با برگهٔ آنالیز ارائه می‌شود. برای استعلام قیمت با شماره‌های ۰۹۱۲۸۰۲۰۱۶۰ و ۰۲۱-۵۵۴۳۰۴۱۴ تماس بگیرید یا فرم استعلام را تکمیل کنید.
نظرات
0هنوز نظری ثبت نشده است.